Voormalige synagoge

De kerkelijke gemeente ervaart dat het huidige gebouw te weinig ruimte en flexibiliteit biedt voor kerkdiensten en nevenactiviteiten. Er is behoefte aan extra ruimte die aansluit bij de groei en ambities van de gemeente.

  • Projectnaam

    Uitbreiding van de voormalige synagoge in Culemborg

  • Locatie

    Culemborg

  • Marck Met

    NGK Culemborg

  • Programma

    Uitbreiding kerkzaal en ruimte voor nevenactiviteiten

Overzichtskaart van Culemborg en de omliggende omgeving met de voormalige synagoge gemarkeerd.

In de Driestad Culemborg staat, net buiten de eerste singelgracht, de voormalige synagoge van Culemborg. Dit karakteristieke gebouw wordt tegenwoordig gebruikt als kerkgebouw van de NGK Culemborg. Sinds de bouw van de synagoge is de omgeving ingrijpend veranderd, zowel wat betreft de bebouwing als het stratenpatroon. Daardoor is het gebouw als het ware op een klein eiland in het gebied komen te liggen, omringd door parkeerplaatsen en fietsroutes.

De kerkelijke gemeente ervaart dat het huidige gebouw in toenemende mate beperkingen oplegt aan de organisatie van kerkdiensten en nevenactiviteiten, zoals jeugdwerk, kringbijeenkomsten en ontmoetingsmomenten. Er is behoefte aan meer ruimte en een betere functionele indeling die aansluit bij de groei en ambities van de gemeente.

Om de wensen en behoeften van de gemeenteleden inzichtelijk te maken, is binnen de gemeente een enquête gehouden. De resultaten hiervan vormen een belangrijke basis voor de verdere planvorming en besluitvorming rondom mogelijke aanpassingen of uitbreiding van het gebouw.

Vooraanzicht van de synagoge in Culemborg
Voormalige synagoge in Culemborg. Beeld: Open Monumentendag.
Entree met daarboven een inscriptie in het Hebreeuws: כי ביתי בית תפלה יקרא לכל העמים
Interieur van de NGK Culemborg.
a
1 van 4

Aanpak voor een strategie voor de NGK Culemborg

  • 1
    Inzicht krijgen & onderzoeken
  • 2
    Ontwerpen
  • 3
    Strategie bepalen

Inzicht en verkenning

De kerkelijke gemeente heeft onder haar leden een enquête uitgezet om te onderzoeken in hoeverre het kerkgebouw nog aansluit bij de huidige behoeften. Daarnaast is gevraagd welke oplossingen wenselijk zijn indien het gebouw niet (volledig) voldoet.

De centrale vraag in de enquête luidde:
“Ervaart u op dit moment belemmeringen voor activiteiten van onze gemeente door de aard van het kerkgebouw? Zo ja, hoe zou u deze het liefst opgelost zien?”

Respondenten konden kiezen uit de volgende antwoorden:

  • Ja, door middel van aanpassingen aan het huidige gebouw
  • Ja, door te kijken naar een alternatief gebouw
  • Ja, door te kijken naar alternatieve ruimtes met behoud van het huidige gebouw
  • Nee

Aanvullend heeft de gemeente geïnventariseerd welke functies zij in het gebouw wil onderbrengen, evenals haar ambities op het gebied van verduurzaming en veiligheid. Ook is gekeken naar het huidige gebruik van het gebouw, zowel tijdens kerkdiensten als op overige momenten in de week.

De uitkomsten van deze inventarisatie vormden het vertrekpunt voor de ontwerpstudies.

Naast de input vanuit de kerkelijke gemeente speelt ook de historische stedenbouwkundige context een rol in het ontwerptraject. In de huidige situatie staat de voormalige synagoge als een relatief vrijstaand volume in de stad, terwijl dit historisch gezien anders was.

Achter de synagoge bevonden zich eerder aanvullende gebouwen die onderdeel uitmaakten van het geheel. Aan het einde van de Jodenkerkstraat markeerde een poort de toegang, waarvan in het metselwerk van het huidige hekwerk nog sporen zichtbaar zijn. Ook op het St. Janskerkhof stonden in het verleden meerdere schoolgebouwen, die inmiddels zijn verdwenen.

Door deze veranderingen in de stedenbouwkundige structuur is de positie van de synagoge in de huidige context minder vanzelfsprekend geworden.

Archieffoto uit het archief Rivierenland met de voormalig synagoge in het midden.

Ook werken
Met Marck?

Neem contact op